بدون شک یکی از سؤالات پر ابهام موجود در حوزه محصولات الکترونیکی که با وجود تحقیقات صورت گرفته در پیرامون آن هنوز هم پاسخ قاطعی ارائه نگشته و توضیحات ضد و نقیض فراوانی را در بطن خود جای داده است جداسازی شارژر از خروجی پریز برق در هنگام عدم استفاده از آن میباشد؟ آیا سختافزار تأمین انرژی دستگاههای قابل حمل همچون تلفن همراه، تبلت و ... در هنگام اتمام روند شارژ باید حتماً از پریز جدا شود؟ آیا مقدار انرژی مصرفی شارژها در هنگام اتصال و عدم تأمین انرژی بسیار زیاد میباشد؟ این میزان برابر با چه رقمی بوده و آیا اندیشیدن تمهیداتی در خصوص آن تأثیرات فراوانی در زمینه صرفهجویی در مصرف انرژی با خود به ارمغان میآورد؟
اگر اندکی بخشهای مختلف شبکه گسترده اینترنت را جستجو کنیم، در میابیم که پدیده فوق واژه جالب توجهی تحت عنوان توان مرده یا بهعبارتیدیگر Vampire Power را از جانب افراد دریافت کرده است. توان مرده در حالت کلی به میزان انرژی اطلاق میشود که قطعات الکترونیکی شارژر در هنگام عدم تأمین جریان دستگاه منتسب به خود مصرف کرده و در قالب صورتهای دیگر انرژی همچون گرما و ... در محیط آزاد مینمایند.
بسیاری از المانهای الکترونیکی مورد استفاده در مدارات مختلف همچون رگلاتور ولتاژ، خازن، سلف، مقاومت و ... بهطور کلی بخشی از انرژی را در بطن خود تلف کرده و راندمان خروجی قطعه با ورودی آن حتی در دقیقترین موارد نیز برابر نمیباشد. این خود بدان معنی است که سختافزار شارژر مورد استفاده جهت تأمین انرژی دستگاهی همچون تلفن همراه نیز از مشخصه مذکور رنج برده و توان مرده علاوه بر زمان به کارگیری، حتی در هنگام عدم اتصال به دستگاه نیز وجود دارد، اما چگونه میتوان این ادعا را تائید کرده و صحت و سقم آن را مورد بررسی قرار داد؟
در پاسخ میتوان دستگاههای سنجش میزان انرژی مصرفی توسط قطعات مختلف را جهت تائید و یا رد ادعای فوق به کار گرفت. این دسته از دستگاهها بهمانند سختافزاری در فیمابین پریز برق و وسیله متصله به خود قرار گرفته و با سنجش مقدار انرژی عبوری از بطن خود و ورود آن به پایانه مقصد در زمینه شناسایی وسیلههای پرمصرف خانگی و تدارک الگویی در صرفهجویی انرژی تأثیرات بسیار فراوانی را میتواند با خود به ارمغان آورد، اما همانطور که در تصویر زیر نیز مشاهده میکنید، با این حال که دستگاه اندازهگیر پر دقت Kill A Watt به پریز برق متصل و شارژر نیز با خروجی آن اتصال برقرار کرده است، رقم 0.0 وات بر روی نمایشگر نمایان شده و هیچگونه سنجشی انجام نپذیرفته است؛ آیا دستگاه خراب است؟

رویه و روش مورد استفاده در بررسی فعلی اگرچه در زمینه دریافت چشماندازی از گستره کلی موضوع مورد بحث میتواند مفید واقع شود، اما میزان دقت آن در مقایسه با دستورالعملهای سنجش مستقیم توان قطعات کمتر میباشد. میزان توان تلف شده توسط شارژرهای نوین و امروزی در هنگام عدم استفاده و تأمین انرژی دستگاه مقصد به لطف افزایش دقت المانهای الکترونیکی و پیشرفت فناوری با کاهش چشمگیری نسبت به گذشته همراه شده و بزرگی توان مرده به دلیل اندک بودن مقدار آن (در محدوده چند صدم یا چند هزارم وات) قابل اندازهگیری با دستگاههای سنجش نمیباشد، اما این بدان معنی نیست که میزان انرژی فوق وجود نداشته و شارژر با راندمان 100 درصدی در هنگام عدم استفاده به قطع جریان میپردازد.
اکنون با اتصال یک چندراهی برق به دستگاه سنجش و سپس استفاده از تعداد شش شارژر سرانجام رقم 0.3 وات بر روی نمایشگر ظاهر گشت که این خود بیانگر مجموع میزان توان مرده مورد استفاده توسط تمامی شارژرها میباشد (با اتصال چندراهی برق به تنهایی عدد 0.0 بر روی دستگاه به نمایش در آمد، سپس با افزایش تعداد شارژرها در نهایت میزان انرژی اندازهگیری شده توسط دستگاه سنجش به رقم 0.3 وات افزایش پیدا کرد).
رقم فوق بیانگر میزان انرژی مصرفی توسط مجموع شارژرها بر یک ساعت میباشد که از تقسیم آن بر شش به عدد تخمینی 0.05 وات بر هر شارژر دست میابیم. حال سؤال مهمی که پاسخ به آن ضروری است بسط مقدار فوق به هزینه پرداختی در قبال مصرف انرژی و کاهش نهایی رقم قبض برق در صورت حذف آن میباشد. فرض کنید که هر شش دستگاه شارژر مورد بررسی در نوشته فعلی 24 ساعته در 7 روزه هفته و در طول یک سال بهطور دائم به پریز برق متصل و بههیچعنوان از آن جدا نگردند. همانطور که مستحضر هستید یک سال از 8760 ساعت تشکیل شده است که شارژرهای ما در طی هر ساعت از این مقدار به مصرف 0.3 وات انرژی مبادرت میورزند. اکنون از ضرب عدد 0.3 در تعداد ساعات یک سال به رقم نهایی دو هزار و 628 وات (2.628 کیلووات) انرژی مصرفی در طول یک سال دست پیدا میکنیم.
بر طبق جزئیات منتشره از سوی شرکت توزیع نیروی برق و تصویب مجلس شورای اسلامی، میزان تعرفه بهای برق مصرفی خانگی در سال 1396 برابر با 50 ریال بر هر کیلووات/ساعت در نظر گرفته شده است. این مهم بدان معنی است که مقدار کل انرژی مصرفی شارژرهای مذکور در طول یک سال تنها برابر با 128 ریال یا بهعبارتیدیگر 12.8 تومان میباشد که اندازه آن با در نظر گرفته گرفتن پارامترهای دیگر بسیار اندک بوده و بههیچعنوان تأثیرات شگرفی را در صرفهجویی در مصرف انرژی با خود به ارمغان نمیآورد. این نکته را نیز باید مدنظر داشت که دستگاههای شارژر در طول یک سال بههیچعنوان 24 ساعته به برق متصل نبوده و هر شخص حداقل چندین بار به قطع اتصال آن مبادرت میورزد، لذا رقم نهایی در مقایسه با بهای فوق همچنان نیز کمتر میباشد.
همانطور که مشاهده کردید، میزان انرژی مصرفی توسط شارژرها در هنگام عدم استفاده در مقایسه با باور عوام بسیار بسیار کمتر از آن چیزی است که همگان تصور کرده و توان مرده این دسته از دستگاههای الکترونیکی اندک میباشد. المانهای الکتریکی در طراحی و توسعه شارژهای نوین و امروزی به لطف پیشرفت فناوری از اتلاف انرژی بسیار کمتری نسبت به گذشته برخوردار بوده و این مهم در فزونی راندمان تأثیرات فراوانی را به خود اختصاص میدهد. اگرچه استفاده از شارژهای قدیمی که قدمت آنها به زمان تلفنهای همراه دکمهای و عدم وجود استاندارد واحد در درگاههای دریافت انرژی باز میگردد زیاد و چشمگیر میباشد، اما این مهم امروزه بههیچعنوان صادق نبوده و خیال مصرفکنندگان از بابت فوق میتواند راحت باشد.
بر همین اساس تمامی توضیحات فوق حکایت از یک موضوع دارد: جدا ننمودن دستگاه شارژر از پریز برق در هنگام عدم استفاده بههیچعنوان در صرفهجویی در مصرف انرژی تأثیراتی را با خود به ارمغان نیاورده و شارژر میتواند تمام مدت به پریز متصل باشد، البته این نکته را نیز باید خاطر نشان کرد که نتیجهگیری فعلی تنها در زمینه میزان مصرف انرژی از صحت برخوردار بوده و دیگر فاکتورهایی همچون فرسایش المانهای داخلی شارژر در نتیجه اتصال دائم به منبع خروجی توان و خرابی زودتر از موعد آن را تحت پوشش در نیاورده است. در انتها ذکر این نکته نیز ضروری است که شارژهای مورد استفاده در این نوشته متعلق به محصولاتی همچون آیفون، آیپد، مکبوک، تلفنهای همراه و تبلتهای مبتنی بر سیستمعامل آندروید، لپتاپهای مبتنی بر سیستمعامل ویندوز، کرومبوک و یا حتی نینتندو 3DS بوده و طیف تقریباً وسیعی از دستگاههای تأمین انرژی نوین و امروزی را تحت پوشش در آورده است.
حالا مدتی است که نخستین کار صبحگاهی بسیاری از ما این است که آن موشک سفید مستتر در دایره آبیرنگ روی صفحههای صیقلی تلفنهای همراهمان را لمس کنیم و از حال و احوال خانواده و دوستان باخبر شویم و از کار و بار و اخبار جهان، مطلع.
ماجرا از آنجا آغاز شد که چند روز پیش از آغاز تعطیلات نوروزی، یک نماینده عضو کمیسیون صنایع مجلس از فیلترینگ قطعی تلگرام در ماههای نخست سال ٩٧ خبر داد. سیده حمیده زرآبادی در این رابطه به ایلنا گفته بود: بنابر اطلاعات موثقی که از وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات دارم، فیلترینگ دایم تلگرام در سال آینده به تصویب شورای عالی فضای مجازی رسیده است. این سخنان اما درحالی مطرح میشد که تنها یک روز پیش از آن، دبیر کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه در یک یادداشت اینترنتی که البته در کانال این مقام ارشد قضایی در پیامرسان وطنی سروش منتشر شده بود، نوشت: با تمهیداتی که به عمل آمده و درحال انجام است، انشاءالله به زودی زود شاهد تحولی عظیم درخصوص نجات فضای مجازی کشور از سلطه و نفوذ برخی شبکههای اجتماعی بیگانه و مهاجرت مردم از شبکههای خارجی به شبکههای داخلی خواهیم بود.
همزمان یک نماینده اصلاحطلب دیگر مجلس هم سخنانی مشابه زرآبادی به میان آورده و از شنیدههای خود مبنی بر فیلترینگ تلگرام خبر داده بود. محمدرضا نجفی ٢٦ اسفندماه سال گذشته، همزمان با اظهارنظر زرآبادی درباره فیلترینگ قطعی تلگرام در سال ٩٧ و یک روز پس از انتشار یادداشت خرمآبادی، در این رابطه به ایسنا گفته بود: دو هفته پیش خبر فیلترینگ تلگرام را شنیدم. فیلترینگ تلگرام به تصویب شورای عالی فضای مجازی رسیده است. جالب آنکه زرآبادی با صراحتی بیش از نجفی، اظهارات خرمآبادی مبنی بر وقوع «تحولی عظیم درخصوص نجات فضای مجازی» را نوعی «زمینهسازی در افکارعمومی» برای انجام فیلترینگ تلگرام دانسته و درباره واکنش احتمالی دولت و وزارت ارتباطات نسبت به تصمیم شورای عالی فضای مجازی برای فیلترینگ تلگرام گفت: انتظار این است که دولت یا وزارت ارتباطات اگر مخالف این تصمیم است، حداقل موضع خود را با شفافیت به مردم اطلاع دهد و با رسانهها مصاحبه کنند و بگویند که چنین اتفاقی باوجود مخالفت دولت، در شرف تحقق است. با این حال شاهدیم که وزارت ارتباطات حتی به همین میزان نیز شفافیت ندارد و طبیعی است که اگر مردم فکر کنند دولت مخالف این تصمیم نبوده است.
البته سکوت دولت و وزارت ارتباطات در روزهای بعد شکست و بهخصوص هنگامی که اظهارات ضد و نقیض درباره فیلترینگ تلگرام به مقامهای بالاتر نیز رسید. محمدجواد آذریجهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات دولت دوازدهم که خود ازجمله سیاسیون فعال در فضای مجازی نیز هست، پیرو اظهارات پیشین خود مبنی بر مخالفت دولت با هرگونه اعمال محدودیت در فضای مجازی، اینبار در کلامی صریحتر توییت کرد: شایعههایی که درخصوص قطع دایمی شبکههای اجتماعی مطرح میشود، صحت ندارد و به نظر میرسد هدف آنها ایجاد نارضایتیهای اجتماعی و بدبینی عمومی است.
توییت وزیر ارتباطات البته به شایعه مشخصی اشاره نمیکرد اما باتوجه به زمان انتشار آنکه ساعاتی پس از اظهارات رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس درخصوص قطعیت فیلترینگ تلگرام تا پایان فروردینماه صورت گرفته بود، به نظر میرسید، بیش از هر چیز در واکنش به این سخنان باشد. آنجا که علاءالدین بروجردی که در یکی از روزهای تعطیلات نوروز با یک رادیوی محلی در بروجرد گفتوگو میکرد، درباره فیلترینگ تلگرام اظهار داشت: تلگرام جای خود را به یک سامانه مشابه ملی خواهد داد و فکر میکنم این اتفاق حداکثر تا پایان ماه جاری بیفتد. وی با اشاره به «از مدار خارج شدن تلگرام» گفته بود: این تصمیمی است که در بالاترین سطح اتخاذ شده و تلگرام جای خود را به یک سامانه مشابه ملی خواهد داد. این موضوع به لحاظ امنیت ملی ما مهم است، باتوجه به نقش مخربی که تلگرام در بحرانهای سال گذشته در کشور داشت و هم اینکه ما امروز در فضای مجازی به این توانمندی رسیدهایم که یک سامانه ملی را تعریف کنیم؛ مانند سروش و ظرفیتهای دیگر.
البته هنوز دقایقی از انتشار اظهارات بروجردی نگذشته بود که رمضانعلی سبحانیفر به عنوان رییس کمیته ارتباطات مجلس و نماینده قوه مقننه در کمیته تعیین مصادیق محتوای مجرمانه، ضمن رد این ادعا، اعلام کرد که زمان فیلترینگ تلگرام مشخص نیست و نباید اخباری به جامعه پمپاژ شود که امنیت روانی مردم را مخدوش میکند.
احمد مازنی ازجمله نمایندگان اصلاحطلب مجلس نیز در واکنشی بهمراتب صریحتر از وزیر ارتباطات به اظهارات بروجردی واکنش نشان داد و در توییتی نوشت: متن منسوب به رییس کمیسیون امنیت ملی درباره فیلتر تلگرام مایه وهن مجلس شورای اسلامی است. موضوع تلگرام بیش از آنکه امنیتی باشد، فرهنگی، اجتماعی است. همزمان علیرضا رحیمی دیگر عضو اصلاحطلب کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس نیز به سخنان بروجردی واکنش نشان داد و در یادداشتی که ازقضا در کانال تلگرامش منتشر کرد، نوشت: خبر فیلترشدن تلگرام تا پایان ماه جاری ازسوی مرجع مسوول بیان نشده و بیش از اینکه بار خبری داشته باشد، تاثیر آشفتهسازی روانی و ایجاد نگرانی در بین مردم داشته است. این نماینده مجلس در ادامه تاکید کرد: فیلترینگ تلگرام با هدف تامین فضای بیشتر و ایجاد انحصار برای شبکههای اجتماعی ایرانی با ابزار اخراج و فیلترینگ سایر شبکهها ازجمله تلگرام خارج از قواعد رقابت سالم بوده و صرفا به بیاعتمادی بخش قابلتوجهی از مردم منجر میشود.
نکاتی که پیش از آن، از سوی حمیده زرآبادی، نمایندهای که نخستینبار از احتمال فیلترینگ تلگرام در سال جدید خبر داد نیز مورد تاکید قرار گرفته بود. آنجا که این نماینده مجلس با اشاره به تجربیات گذشته در برخورد با برخی دیگر از پدیدههای نو و تکنولوژیهای جدید همچون ویدئو و ماهواره، برخورد قهری و اعمال محدودیت برای کاربران را ناموفق دانسته و گفته بود اکنون پس از یکی، دو دهه از برخورد قضایی با کاربران ویدئو و ماهواره، ازطرفی شاهد استفاده گسترده از این تکنولوژیها در سطح جامعه هستیم و از دیگرسو، در بسیاری موارد، علت وقوع آسیبهای اجتماعی را همین ناتوانی در کنترل درست و استفاده اصولی از این پدیدهها عنوان میکنیم.
حال آنکه احمد مازنی نیز علاوه بر توییت نخست خود در انتقاد به اظهارات بروجردی، در توییتی دیگر به ابعاد فرهنگی- اجتماعی این برخورد قهری پرداخت و نوشت: اگر ظرفیت فنی و محتوایی داشته باشیم، فیلتر تلگرام راهحل نیست. بستن راههای ارتباط اجتماعی مایه وهن جمهوری اسلامی و برای ملت ایران تحقیرآمیز است. بروجردی اما همچنان بر مواضع خود پافشاری کرد و چند روز پس از اظهارات اولیه خود درباره تصمیم قطعی بر فیلترینگ تلگرام تا پایان فروردینماه از جانب مقامهای ارشد نظام، به ارایه استدلال خود در موافقت با این تصمیم پرداخت و در مقابل نظر مخالفان که همداستان با زرآبادی فیلترینگ تلگرام را ناممکن و بلااثر میدانند، تاکید کرد که به لحاظ امنیت ملی این تصمیم منافعمان را تامین میکند. بروجردی گفت: وقتی کشور انگلیس به عنوان کشور شاخص غربی در سطح نخستوزیری اعلام میکند تلگرام بستر تولید تروریست است و کشورهایی چون چین و پاکستان تلگرام را فیلتر میکنند، نشاندهنده این واقعیت مهم است که تلگرام عملا با طراحیهای صورت گرفته و پیچیدگیهای پشت پرده عملا تهدید امنیتی و اختصاصی به جمهوری اسلامی است. این نماینده اصولگرای مجلس همچنین در بخش دیگری از استدلال خود در موافقت با فیلترینگ تلگرام، با اشاره به اینکه موسس تلگرام روسیالاصل و یهودیزاده است، گفت: این شخص که به دلیل امنیتی از روسیه خارج شد و تابعیت دیگری گرفته، صحنهگردان این ماجراست و نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی اعتقاد دارد پاول دوروف، موسس تلگرام از برادر به او نزدیکتر است و میگوید او در همه مسائل مختلف با امنیت اسراییل از اینترنت، فضای مجازی تا کمک به ارتش قهرمان و پلیس شهری یک الگو در میان یهودیان ساکن در اسراییل است.
در این اوضاع، شاید تنها گزارهای که میتوان با قطعیت بر آن تکیه کرد، این است که تلگرام هنوز فیلتر نشده، اما همانطور که فیروزآبادی، دبیر شورای عالی فضای مجازی پس از اتمام جلسه غیرعلنی پایان سال گذشته مجلس به خبرنگاران گفت، «هرچند بطور خاص در زمینه فیلتر تلگرام تصمیمی گرفته نشده، اما باتوجه به وجود کانالهایی که دعوت به خرابکاری، تجمع و اغتشاش میکنند، هر لحظه ممکن است این اقدام انجام شود.» در این میان اما رحمتالله حافظی، عضو اصولگرای شورای شهر چهارم در مخالفت با فیلترینگ تلگرام، با انتشار تصویری در توییتر به تعدد فیلترشکنها اشاره کرده و کاربری ناشناس در همین پهنه وسیع فضای مجازی با کنایه به دیالوگ ماندگار فیلم «مارمولک» کمال تبریزی، توییت کرد: به تعداد کاربران فضای مجازی، راه هست برای اتصال به اینترنت!